ഉമർഖാലിദുമായി ദി ഗാർഡിയനിലെ മാധ്യമ പ്രവർത്തക ഹന്ന ഏലീസ് പീറ്റേഴ്സൻ നടത്തിയ അഭിമുഖം സംബന്ധിച്ച റിപ്പോർട്ടിൻ്റെ വിവർത്തനം.
ജയിൽ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രയാസകരമായ സമയം സൂര്യാസ്തമയമാണെന്ന് ഉമർ ഖാലിദ് പറയുന്നു. ഡൽഹിയിലെ ഏറ്റവും കുപ്രസിദ്ധമായ ജയിലിൽ തടവിൽ കഴിയുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് തടവുകാരെ സെല്ലുകളിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി ഇരുട്ട് വീഴുന്നതുവരെ ഈർപ്പമുള്ള മുറ്റത്ത് നിൽക്കാൻ നിർബന്ധിതരാക്കുമ്പോൾ, തടവുകാരൻ നമ്പർ 626714-ന് ഉള്ളിൽ അടിച്ചമർത്താനാവാത്ത ഭയവും വേദനയും ഉയർന്നുവരാൻ തുടങ്ങുന്നു.
എന്നാൽ ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് മൈൽ അകലെ ഒരു തടവറയിൽ പ്രവാസജീവിതം നയിച്ചിരുന്ന മറ്റൊരു രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനും നൂറ്റിയമ്പതിലേറെ വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഇതേ വികാരത്തെക്കുറിച്ച് എഴുതിയിട്ടുണ്ടെന്ന് അടുത്തിടെയാണ് അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കിയത്.
"ദസ്തേവ്സ്കിയും തന്റെ ജയിൽ സ്മരണകളിൽ സൂര്യാസ്തമയത്തിലെ ഈ മാനസികാവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്," 2020-ൽ ജയിലിലായശേഷം ആദ്യമായി നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ ഖാലിദ് പറയുന്നു.
"ജീവിതത്തിലെ മറ്റൊരു ദിവസം കൂടി തടവിൽ കഴിഞ്ഞുപോയി എന്ന തിരിച്ചറിവ് ആ സമയത്ത് മനസ്സിൽ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ പതിയുന്നതു കൊണ്ടാകാം അങ്ങനെ തോന്നുന്നത്," അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
തിഹാർ ജയിലിന്റെ മതിലുകൾക്കപ്പുറം ഇന്ത്യയിൽ ഉമർ ഖാലിദിന്റെ പേര് അറിയാത്തവർ വളരെ കുറവാണ്.
കഴിഞ്ഞ ഒരു ദശാബ്ദത്തിനിടെ ആദ്യം തീപ്പൊരി വിദ്യാർഥി നേതാവായും പിന്നീട് 2019-ൽ രാജ്യമൊട്ടാകെ പടർന്നുപിടിച്ച കേന്ദ്രസർക്കാർ വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങളുടെ മുഖമായി അദ്ദേഹം ദേശീയ ശ്രദ്ധ നേടി. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി സർക്കാരിനെതിരെ ഉയർന്ന ആദ്യത്തെ വലിയ രാഷ്ട്രീയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു ആ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ.
എന്നാൽ 2020 സെപ്റ്റംബറോടെ സ്ഥിതി മാറി. ഡൽഹിയിലെ ആസൂത്രിത കലാപങ്ങളുടെ "പ്രധാന ഗൂഢാലോചകൻ" എന്നാരോപിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ ഭീകരവാദക്കുറ്റം ചുമത്തി അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. "അക്രമത്തിലൂടെ ഭരണകൂടത്തെ അട്ടിമറിക്കാൻ ഗൂഢാലോചന നടത്തിയെന്ന" കുറ്റവും അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ ചുമത്തപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹം ഈ കുറ്റാരോപണങ്ങളെ ‘ഡിസ്റ്റോപ്യൻ’ (ഭീകരമായ സാങ്കൽപ്പിക യാഥാർഥ്യം) എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്.
ടെലിവിഷൻ വാർത്താ ചാനലുകളിലെ അവതാരകർ ഇന്നും രാത്രിവാർത്തകളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് ആവർത്തിച്ച് "മുസ്ലിം ഭീകരവാദി", "രാജ്യവിരുദ്ധൻ" എന്നിങ്ങനെ വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്.
മറുവശത്ത്, ഇടതുപക്ഷ - സാമൂഹിക പ്രവർത്തകർ പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് മുഴക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രം അച്ചടിച്ച ടി-ഷർട്ടുകൾ ധരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകൾക്കും സാമൂഹിക പ്രവർത്തകർക്കും, മോദി ഭരണകാലത്ത് വിയോജിപ്പുകളെ അടിച്ചമർത്തുന്നതിൻ്റെ പ്രതീകമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ് ഉമർ ഖാലിദ്.
പന്ത്രണ്ടു വർഷമായി അധികാരത്തിലുള്ള ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി, രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളെ നേരിടാൻ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയെ ആയുധമാക്കുന്നുവെന്ന ആരോപണം മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകൾ ഉയർത്തുന്നുണ്ട്.
മുസ്ലിമും ഇടതുപക്ഷ മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകനുമായ ഖാലിദ്, ഇന്ത്യയെ മതനിരപേക്ഷ രാഷ്ട്രത്തിൽ നിന്ന് ഹിന്ദുരാഷ്ട്രമാക്കി മാറ്റാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്ന ബിജെപിയുടെ ഹിന്ദുത്വ അജണ്ടയുടെ കടുത്ത വിമർശകനാണ്.
രാജ്യത്തെ 20 കോടി മുസ്ലിംകളെയും മറ്റ് ന്യൂനപക്ഷങ്ങളെയും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള പീഡനത്തിനും വിവേചനത്തിനും മോദി സർക്കാർ പ്രോത്സാഹനം നൽകുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം ആരോപിക്കുന്നു.
അന്താരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകൾ, വിചാരണയില്ലാതെ ഏകദേശം ആറു വർഷമായി ഉമർ ഖാലിദിനെ ജയിലിൽ പാർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത് അനീതിയാണെന്ന് വ്യാപകമായി അപലപിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ന്യൂയോർക്ക് മേയറായ സഹ്റാൻ മംമ്ദാനി ഐക്യദാർഢ്യം അറിയിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ തന്നെ കൈപ്പടയിൽ ഒരു കത്ത് ഖാലിദിന് അയച്ചിരുന്നു. ഇതിനെ തുടർന്ന് ഇന്ത്യൻ സർക്കാരിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്ന് കടുത്ത പ്രതികരണവും ഉണ്ടായി.
ജയിലിലെ സാഹചര്യങ്ങൾ കാരണം ഈ അഭിമുഖത്തിനായി ദി ഗാർഡിയൻ പ്രതിനിധിക്ക് ഖാലിദിനെ നേരിൽ കാണാൻ സാധിച്ചില്ല. അതിനാൽ കുടുംബാംഗങ്ങളുടെയും സുഹൃത്തുക്കളുടെയും സഹായത്തോടെയാണ് ചോദ്യങ്ങളും ഉത്തരങ്ങളും കൈമാറിയത്.
താൻ നിഷേധിക്കുന്ന ആരോപണങ്ങളെ വർഷങ്ങളായി നേരിടുകയും, സ്വന്തം നിയന്ത്രണത്തിനപ്പുറമുള്ള ഒരു വലിയ പ്രചാരണ യന്ത്രത്തോട് പോരാടുകയും ചെയ്യുന്നത് പലപ്പോഴും മാനസികമായി തളർത്തിയെന്ന് 38-കാരനായ ഖാലിദ് സമ്മതിക്കുന്നു.
"നിങ്ങളെ ഒരു വ്യക്തിയെന്ന നിലയിൽ കാണാതെ, നല്ലതോ ചീത്തയോ ആയ ഒരു പ്രതിച്ഛായയായി മാത്രം ചുരുക്കുമ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ മനുഷ്യത്വം മാത്രമല്ല, ചിലപ്പോൾ മാനസിക സന്തുലിതാവസ്ഥ പോലും നിലനിർത്തുക പ്രയാസമാകും," അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
"എന്നോട് സഹതാപം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നവരോ, എന്നെ യഥാർഥ വ്യക്തിയെക്കാൾ വലിയൊരു പ്രതീകമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നവരോ പോലും, എനിക്കും ഭയങ്ങളും ബലഹീനതകളും അപൂർണതകളും ഉള്ള ഒരു മനുഷ്യനാണെന്ന കാര്യം മറക്കുന്നു. ജയിലിലെ ഈ നീണ്ട വർഷങ്ങൾ എൻ്റെ മനസ്സിനെയും ശരീരത്തെയും തകർത്തു. എൻ്റെ ഉള്ളിലെ എല്ലാ ആശങ്കകളെയും അത് കൂടുതൽ രൂക്ഷമാക്കി."
എന്നാൽ ജയിലിലെ വർഷങ്ങൾ മോദി സർക്കാരിനെക്കുറിച്ചുള്ള തന്റെ നിലപാടിൽ യാതൊരു മാറ്റവും വരുത്തിയിട്ടില്ലെന്ന് ഖാലിദ് പറയുന്നു.
ഹിന്ദുത്വ ദേശീയത ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയായി മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, "വിദ്വേഷ പ്രസംഗങ്ങളും വംശഹത്യയെ ന്യായീകരിക്കുന്ന ഭാഷയും സാധാരണവൽക്കരിക്കപ്പെടുകയും മഹത്വവൽക്കരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നത് ഭയാനകമാണെന്ന്" അദ്ദേഹം പറയുന്നു.
"ഇന്ന് ഇന്ത്യ സത്യാനന്തര (Post-truth) സമൂഹമായി മാറുന്ന പ്രക്രിയ ഏതാണ്ട് പൂർണതയിലെത്തിയിരിക്കുന്നു," എന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.
ജവഹർലാൽ നെഹ്റു സർവകലാശാലയിൽ നടന്ന സമാധാന മാർച്ചിൽ പങ്കെടുത്ത ഉമർ ഖാലിദ്. അവിടത്തെ വിദ്യാർഥി രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയാണ് ദേശീയ ശ്രദ്ധ നേടിയത്.
തൻ്റെ കേസിനെക്കുറിച്ചോ തിഹാർ ജയിലിലെ സാഹചര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചോ സംസാരിക്കില്ലെന്ന് നേരത്തേ ധാരണയായിരുന്നെങ്കിലും, മൗനം പാലിക്കുക എന്നത് തനിക്ക് സാധ്യമല്ലെന്ന് ഖാലിദ് വ്യക്തമാക്കി.
"ഒപ്പം ഭക്ഷണം കഴിച്ചിരുന്ന സഹതടവുകാർ പോലും പുറകിൽ നിന്ന് നിങ്ങളെ 'തീവ്രവാദി' എന്ന് വിളിക്കുന്നതു കേൾക്കാം എന്ന പ്രചാരണം ജനങ്ങളുടെ കണ്ണിൽ എന്നെ മനുഷ്യത്വമില്ലാത്തവനാക്കുകയാണ്," അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
"എന്നെപ്പോലുള്ളവർക്ക് മനുഷ്യത്വം പോലും അനുവദിക്കപ്പെടാത്ത ഒരു പ്രത്യേകാവകാശമാണ്."
🟥'ഈ മൗനം ഭരണകൂടത്തിന് കൂടുതൽ ധൈര്യം നൽകുന്നു'
തെക്കുകിഴക്കൻ ഡൽഹിയിലെ മുസ്ലിം ഭൂരിപക്ഷ പ്രദേശമായ ജാമിയ നഗറിലാണ് താൻ വളർന്നതെന്ന് ഖാലിദ് പറയുന്നു. ഹിന്ദുത്വ ദേശീയതയുടെ ഉയർച്ച സമൂഹത്തെ എങ്ങനെ മതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിഭജിച്ചുവെന്നും മുസ്ലിംകളുടെ അവകാശങ്ങളും അന്തസ്സും എങ്ങനെ കവർന്നെടുത്തുവെന്നും താൻ നേരിട്ട് കണ്ടിട്ടുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
"മുസ്ലിംകൾ കൂടുതൽ കൂടുതൽ അടിച്ചമർത്തപ്പെടുകയും പാർശ്വവത്കരിക്കപ്പെടുകയും അപകീർത്തിപ്പെടുത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഞാൻ ഒരു മുസ്ലിം ഗെറ്റോയിൽ വളർന്നത്. സമൂഹത്തോട് അൽപമെങ്കിലും സംവേദനക്ഷമതയുള്ള ഒരാൾക്ക് ഈ സംഭവവികാസങ്ങളൊന്നും ബാധിക്കാതിരിക്കുക അസാധ്യമാണ്," അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ഡൽഹിയിലെ ജവഹർലാൽ നെഹ്റു സർവകലാശാലയിൽ (ജെ.എൻ.യു.) പി.എച്ച്.ഡി. പഠനത്തിനിടെയാണ് അവിടത്തെ സജീവ വിദ്യാർഥി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അദ്ദേഹം പങ്കാളിയായത്.
എന്നാൽ ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെയും ബൗദ്ധിക സംവാദങ്ങളുടെയും ചർച്ചകളുടെയും ശക്തികേന്ദ്രമായി ദീർഘകാലം അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ജെ.എൻ.യുവിനെ തകർക്കാൻ ശ്രമിച്ച വലതുപക്ഷ ആശയപ്രചാരകരുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യമായി സർവകലാശാല മാറിയതോടെയാണ് ഖാലിദ് ദേശീയ ശ്രദ്ധ നേടിയത്.
2016-ൽ ജെ.എൻ.യുവിൽ നടന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുത്തതിന് പിന്നാലെ, രാജ്യദ്രോഹക്കുറ്റം ചുമത്തി ഖാലിദിനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. അന്ന് രാജ്യത്തെ ധ്രുവീകരിക്കപ്പെട്ട മാധ്യമങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ "രാജ്യവിരുദ്ധൻ" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു കൊണ്ട് വലിയ തലക്കെട്ടുകളാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.
"ആ നിമിഷം മുതൽ എന്റെ ജീവിതം ഒരിക്കലും പഴയതു പോലെയായില്ല," ഖാലിദ് പറഞ്ഞു.
പി.എച്ച്.ഡി. പ്രബന്ധം സമർപ്പിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് പോലും സർവകലാശാല അദ്ദേഹത്തെ തടയാൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ച് അദ്ദേഹം ആ തീരുമാനം വിജയകരമായി ചോദ്യം ചെയ്തു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ പി.എച്ച്.ഡി. ഗവേഷണപ്രബന്ധം ഈ മാസം "Fractured Communities" എന്ന പേരിൽ ആദ്യ പുസ്തകമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടും.
2019-ൽ മുസ്ലിംകൾക്കെതിരായ വിവേചനത്തിന് വഴിവെക്കുന്നതായി വ്യാപകമായി വിമർശിക്കപ്പെട്ട പൗരത്വ നിയമം കേന്ദ്രസർക്കാർ പാസാക്കിയതോടെയാണ് ഖാലിദും ബിജെപി സർക്കാരും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റുമുട്ടൽ അതിൻ്റെ മൂർധന്യതയിൽ എത്തിയത്.
ആ നിയമത്തിനെതിരായ പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി ജെ.എൻ.യു. ക്യാമ്പസ് മാറി. പിന്നീട് ഇന്ത്യയിലെ നഗരങ്ങളിലും പട്ടണങ്ങളിലുമായി ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ തെരുവിലിറങ്ങി. മോദി സർക്കാരിനെതിരെ ഉയർന്ന ആദ്യത്തെ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ വെല്ലുവിളികളിലൊന്നായിരുന്നു അത്.
ആ പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ പ്രധാന നേതാക്കളിലൊരാൾ ആയിരുന്നു ഖാലിദ്.
"അക്രമത്തിന് അക്രമം കൊണ്ട് മറുപടി നൽകില്ല. വിദ്വേഷത്തിന് വിദ്വേഷം കൊണ്ട് മറുപടി നൽകില്ല," അദ്ദേഹം ഒരു പ്രസംഗത്തിൽ ജനക്കൂട്ടത്തോട് പറഞ്ഞു.
"അവർ വിദ്വേഷം പരത്തുകയാണെങ്കിൽ, നാം അതിന് സ്നേഹം കൊണ്ട് മറുപടി നൽകും."
പ്രതിഷേധങ്ങളോട് സർക്കാർ യാതൊരു വിട്ടുവീഴ്ചയും കാണിച്ചില്ല.
പ്രതിഷേധങ്ങളെ നേരിടാൻ പൊലീസ് മാരകമായ ബലപ്രയോഗം നടത്തി. അതേസമയം, ബിജെപിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചില നേതാക്കൾ മുസ്ലിം വിരുദ്ധവും അക്രമത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതുമായ പ്രകോപനപരമായ പ്രസംഗങ്ങൾ നടത്തി.
2020 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഡൽഹിയിൽ ഏകപക്ഷീയമായ വംശഹത്യ അരങ്ങേറി.
സാമൂഹിക മാധ്യമങ്ങളിലൂടെ പ്രചരിച്ച തെറ്റായ വിവരങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, മുസ്ലിംകളെ ലക്ഷ്യമിട്ട് ഹിന്ദുത്വ ആൾക്കൂട്ടങ്ങൾ തലസ്ഥാന നഗരിയിലൂടെ അഴിഞ്ഞാടുകയായിരുന്നു. പള്ളികളും മുസ്ലിം പേരുള്ളവരും സുന്നത്ത് ചെയ്തവരുമാണ് ആക്രമണത്തിൻ്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യമായത്. ചില ഗല്ലികളിൽ മുസ്ലിംകളും തിരിച്ചടിച്ച സംഭവങ്ങളുണ്ടായതായി ലേഖിക പറയുന്നു.
അക്രമം മൂന്ന് ദിവസം നീണ്ടുനിന്നു.
ആകെ മരിച്ച 53 പേരിൽ ഭൂരിഭാഗവും മുസ്ലിംകളായിരുന്നു.
എന്നാൽ ഡൽഹി പൊലീസ് സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രങ്ങളിൽ ബിജെപിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരാളെയും പ്രതിചേർത്തില്ല. ഹിന്ദുത്വ കലാപകാരികളിൽ വളരെ കുറച്ചുപേരെ മാത്രമാണ് പ്രതികളാക്കിയത്.
പകരം, അക്രമം നടക്കുമ്പോൾ സംഭവസ്ഥലത്തുനിന്ന് ഏകദേശം ആയിരം മൈൽ അകലെ ഉണ്ടായിരുന്ന ഉമർ ഖാലിദിനെ കലാപത്തിന്റെ "സൂത്രധാരൻ (mastermind)" ആണെന്ന് കുറ്റപ്പെടുത്തി.
ഖാലിദിനൊപ്പം ഒരു ഡസനിലധികം പ്രമുഖ മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകരെയും വിദ്യാർഥി നേതാക്കളെയും പ്രതിചേർത്തു.
"വർഗീയ കലാപങ്ങൾ ആസൂത്രണം ചെയ്തതിലൂടെ രാജ്യത്തിനെതിരെ മുൻകൂട്ടി തയ്യാറാക്കിയ ആക്രമണം സായുധ കലാപത്തിൻ്റെ രൂപത്തിൽ സംഘടിപ്പിച്ചു" എന്നായിരുന്നു അന്വേഷണ ഏജൻസികളുടെ ആരോപണം.
ഈ കുറ്റാരോപണങ്ങളെ ഖാലിദ് "ഡിസ്റ്റോപ്യൻ" (ഭയാനകമായ സാങ്കൽപ്പിക യാഥാർഥ്യത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്) എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്.
എന്നാൽ ഏഴ് മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം പൊലീസ് ഡൽഹിയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബവീട്ടിലെത്തി, രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും കർശനമായ ഭീകരവിരുദ്ധ നിയമങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഗുരുതര വകുപ്പുകൾ ചുമത്തി അദ്ദേഹത്തെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു.
അതിന് ശേഷം ഡൽഹി കലാപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി കേസുകളിൽ തെളിവുകൾ കെട്ടിച്ചമച്ചതായും സാക്ഷിമൊഴികൾ വ്യാജമായി തയ്യാറാക്കിയതായും ഡൽഹി പൊലീസിനെതിരെ തുടർച്ചയായി ആരോപണങ്ങൾ ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്.
എന്നാൽ ഈ ആരോപണങ്ങളോട് ഡൽഹി പൊലീസ് പ്രതികരിച്ചിട്ടില്ല.
അതേ കേസിൽ പ്രതികളായ മറ്റ് ചിലർക്ക് ജാമ്യം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഉമർ ഖാലിദിൻ്റെ കേസ് ഇന്നും പ്രയാസകരമായ ഒരു നിയമപോരാട്ടമായി തുടരുകയാണ്.
അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ജാമ്യാപേക്ഷ പരിഗണിക്കേണ്ടി വന്ന ജഡ്ജിമാർ പലതവണ കേസ് മാറ്റിവയ്ക്കുകയും, വാദം കേൾക്കുന്നത് നീട്ടുകയും, ചിലർ കേസിൽ നിന്ന് സ്വയം പിന്മാറുകയും ചെയ്തു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ എല്ലാ ജാമ്യാപേക്ഷകളും ഒടുവിൽ തള്ളിക്കളയപ്പെട്ടു.
ഖാലിദിന്റെ കേസിൽ സർക്കാരിന് യാതൊരു പങ്കുമില്ലെന്നാണ് ബിജെപി പറയുന്നത്.
അതേസമയം, അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ജാമ്യാപേക്ഷകൾ കോടതി തള്ളിയപ്പോഴൊക്കെ ബിജെപി നേതാക്കൾ പരസ്യമായി ആ തീരുമാനങ്ങളെ സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.
തുടർച്ചയായി തകർന്നുപോയ മോചനപ്രതീക്ഷകൾ "ഹൃദയം തകർക്കുന്ന അനുഭവമായിരുന്നു" എന്ന് ഖാലിദ് പറയുന്നു.
"പതിയെ പ്രതീക്ഷ തന്നെ മരിച്ചുപോയി. പിടിച്ചുനിൽക്കാൻ പ്രതീക്ഷയില്ലാതാകുമ്പോൾ ജയിലിലെ ജീവിതം അതിജീവിക്കുക അസാധാരണമായി പ്രയാസകരമാകുന്നു. അത് വൈകാരികമായും മാനസികമായും ശാരീരികമായും മനുഷ്യനെ വലിയ തോതിൽ തളർത്തും," അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
പോലീസ് അന്വേഷണം ഇപ്പോഴും തുടരുകയാണ്.
വിചാരണ എപ്പോൾ ആരംഭിക്കുമെന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഇന്നും യാതൊരു വ്യക്തതയുമില്ല.
പോലീസ് അന്വേഷണം അവസാനിക്കുമെന്നതിന് വ്യക്തമായ സൂചനകളൊന്നുമില്ലാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ വിചാരണ പോലും ആരംഭിക്കാതെ ജയിലിൽ കഴിയേണ്ടിവരുന്നത് തുടരുകയാണ്.
ബിജെപി അധികാരത്തിലെത്തിയശേഷം ഇന്ത്യയിലെ ജയിലുകളിൽ കഴിയുന്ന രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ ക്ഷയിച്ചുപോകുന്ന പ്രതിപക്ഷം പരാജയപ്പെട്ടുവെന്ന കാര്യത്തിൽ തൻ്റെ നിരാശ ഖാലിദ് മറച്ചുവയ്ക്കുന്നില്ല.
അവരിൽ ചിലർ ജയിലിൽവെച്ചുതന്നെ മരണമടഞ്ഞതായും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ആദിവാസി അവകാശ പ്രവർത്തകനും ജെസ്യൂട്ട് പുരോഹിതനുമായ ഫാദർ സ്റ്റാൻ സ്വാമിയും അത്തരത്തിൽ ജയിലിൽവെച്ച് മരിച്ചവരിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
"ആറുവർഷം പിന്നിടുമ്പോൾ, എനിക്ക് ശരിക്കും വലിയ നിരാശയാണ്. ചിലപ്പോൾ ഞാൻ പൂർണമായും ഒറ്റപ്പെട്ടുപോയതുപോലും തോന്നുന്നു," ഖാലിദ് പറഞ്ഞു.
"പ്രതിപക്ഷ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെയും സിവിൽ സമൂഹ സംഘടനകളുടെയും ജനകീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ പേരിൽ സ്വന്തം പൊതുജീവിതം കെട്ടിപ്പടുത്ത പ്രമുഖ പ്രവർത്തകരുടെയും ഈ മൗനമാണ് ഭരണകൂടത്തിന് കൂടുതൽ ധൈര്യം നൽകുന്നത്. അതുവഴി കൂടുതൽ വിമതസ്വരങ്ങളെ ലക്ഷ്യമിടാൻ അവർക്ക് ആത്മവിശ്വാസം ലഭിക്കുന്നു."
രാത്രികളാണ് ജയിലിൽ തനിക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ സമാധാനം നൽകുന്നതെന്ന് ഖാലിദ് പറയുന്നു.
സെല്ലിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി വാർഡൻ്റെ താക്കോൽക്കൂട്ടത്തിൻ്റെ കിലുക്കം അകന്നുപോകുമ്പോൾ, തൻ്റെ ചുമരിൽ കുറിച്ചുവെച്ചിരിക്കുന്ന വാക്കുകൾ—ഡയറിയിൽ എഴുതിയ കുറിപ്പുകളിൽ നിന്ന് പകർത്തിയ ചിന്തകൾ—ഉറങ്ങാൻ പോകുന്നതിന് മുമ്പ് ഒരു തവണ വായിച്ചു കഴിയുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് ആശ്വാസം ലഭിക്കുമെന്ന് ഖാലിദ് പറയുന്നു.
കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിനെതിരായ വിപ്ലവകാരി ഭഗത് സിങ്ങിൻ്റെ ചിത്രത്തിനരികിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസിദ്ധമായ വാക്കുകളും ഖാലിദ് ചുമരിൽ എഴുതിവെച്ചിട്ടുണ്ട്:
"തടവിലായിരിക്കുമ്പോഴും സ്വതന്ത്രനായിരിക്കുന്ന ആ ഭ്രാന്തൻ ആത്മാവാണ് ഞാൻ."😌
വിവർത്തനം : മുബാറക് റാവുത്തർ
